Philippine Journal of Linguistics in PEJ

When we talk about linguistics, we’re talking about a very big concept or idea. Linguistics, which is the scientific study of language, is very vague. It generally encompasses different fields or disciplines. Since language is inevitable in all human interactions, it has many practical applications in different fields of study.

Knowledge regarding on language or the field, linguistics itself is very important. There are some organizations in the Philippines that deals on language and linguistics, The Linguistic Society of the Philippines and Komisyon sa Wikang Filipino. These organizations prove that there is a need to study, develop, and understand the language in our own setting.

Linguistic Society of the Philippines (LSP) has an official publication named “Philippine Journal of Linguistics”. This journal comes out yearly in June and December. It publishes original studies in descriptive, comparative, historical, and areal linguistics. Its primary interest deals with linguistic theory but it also publishes papers on application of theory to certain disciplines like sociolinguistics, psycholinguistics, anthropological linguistics, etc.

Philippine e-journals has uploaded this journal, Philippine Journal of Linguistics to its website so it can be viewed online. It will be beneficial to researchers, students, scholars, and specially to linguists. Just check out this website http://ejournals.ph/index.php/PJL to view the articles and contents in the said journal. Articles inside this journal are very interesting and really informative.

Publication in Digitized World

Gathering of information is inevitable especially to those who make research papers. To come up with a quality research work, you have to make sure that the data and information that your going to use are relevant. You have to choose materials that will serve as good resources such as books, manuscripts, and journals that can be found in libraries.

Nowadays, online journal is made possible by technology. This will really help people in making their research papers or broaden up their knowledge in exploring things under the sun.

There are many potential advantages for using online journal publication:

- Libraries can save costs associated with checking print issues of journals.
- Travel cost and time saving for the researchers. When you say online, it means that it is available in the Internet or webpage, so the users can access them anytime and anywhere.
- Since youth today are said to be “digital babies”, it is easier for them to navigate the online journal without the assistance of any people.
- Earlier versions of publication can be fully searched and kept in online system because it is being digitized.

These advantages can also be the reasons why there’s a need to create an online sytem publication of journal or other resource materials.

Here’s a good example of online journal, the Philippine E-Journals, which is a collection of academic journals that are made accessible globally through a webpage. This web-based platform has the following aims:
• Promote the research works done by Filipino scholars;
• Improve the online visibility and readership of the Philippines’ academic journals in the worldwide research community; and
• Offer electronic publishing as an alternative, cost-efficient method of supporting and promoting scholarly publications done by Filipinos.

Try to visit Philippine E-Journals in this website – http://www.ejournals.ph. Support our fellow Filipino scholars. Support our own pride!

Etymology of the word “OK”

Root and History of the word “OK”

OK is an American term that has spread from English to many other languages. Its origin was the subject of the scholarly debate for many years until Allen Walker Read showed that OK is based on a joke of sorts. OK is first recorded in 1839 but during 1830’s there was a humoristic fashion in Boston newspapers to reduce a phrase to initials and sometimes the abbreviations were misspelled to add humor. OK was used in March 1839 as an abbreviation for “all correct”, the joke being that neither the O nor the K was correct.

This term outlived most similar abbreviations owing to its use in President Martin Van Buren’s 1840 campaign for re-election. O.K. Club was used as an election slogan by the New York boosters of Buren, in his allusion to his nickname Old Kinderhook, from his birth in the New York village of Kinderhook. The word stuck even Buren lost because it filled a need for a quick way to write an approval on a document, etc. The noun first attested in 1841; the verb 1888.

In 1919, spelled out as okeh by Woodrow Wilson, on the assumption that it represented Choctaw okeh “it is so” which lacks historical documentation. The appearance of okay in 1929 ousted okeh. Okay-doke first attested in 1932 as student slang. The expression was well known in England by the 1880’s. Today OK has achieved worldwide recognition and use. It went on to develop as a verb, adverb, noun, and interjection.

Usage of the word “OK”

Noun
Approval; agreement: Get your supervisor’s OK before taking a day off.
Adjective
Agreeable; acceptable: Was everything OK with your stay?
Satisfactory; good: an OK fellow.
Not excellent and not poor; mediocre: made an OK presentation.
In proper or satisfactory operational or working order: Is the battery OK?
Correct: That answer is OK.
Uninjured; safe: The skier fell but was OK.
Fairly healthy; well: Thanks to the medicine, the patient was OK.
Adverb
Fine; well enough: a television that works OK despite its age.
Interjection
To approve of or agree to: OK, I’ll get it for you.

Prediction of New Potential Meaning of “OK”

OK = a dead person

The word OK can be a word opposite of today’s meaning which is in a good condition or healthy. Its new potential meaning can be a word referring to a dead person. For instance: Don’t worry, Mr. X is OK now. Your business can operate freely. In this context, OK means Mr. X is dead. It is possible because the word OK today means that things are settled and fine so if the person that blocks your way or preventing you from doing some things passed away, your problem is settled. But to avoid other people to know the context of your conversation, one might use the opposite meaning of the word. And the person who died is OK because he now rest in peace, somewhat a good condition for some depending on how that person accept it.

OK = being free; freedom

Today, OK means correct, permissible or acceptable. With this, we can predict that the word OK can be equivalent to being free or having freedom because we can associate it if your actions are approved by authorities then you are now free to move and do what you wanted to do.

OK = Only Kid ; Only Kiss

We can recall that OK was used by New York boosters of Pres. Buren in 1980, in allusion to the initials of Old Kinderhook, Buren’s nickname derive from his birthplace. There is a great possibility that people might use OK as initial for a phrase or concept like OK can mean only kid or only kiss. Instead of using only kid or only kiss in full words, it is much easier to use shortcut by using its initials. For instance: Matthew is the OK (only kid) in the family. ; She would give her OK (only kiss) to the man that she loves. [ Romantic people might use this term.]

Note: Try to check out this website (http://www.ejournals.ph). There are articles, studies, and research papers that can be found here that will surely help you a lot!

Filipino Writers on Writing

Reflect on these quotes from some Filipino writers–poets, essayists, fictionists–about writing.

“Write the story that only you can write.”
- Francisco Arcellana-

“The writer has the advantage of a medium that can be contemplated many times over on the pages of a book or a magazine. The words lie on the page and the writer has an extended opportunity to imprint on his reader every meaning and nuance distilled from experience.”
- Bienvenido Lumbera -
The Filipino Writer and His Audience

“Go through the history of literature, and you will find that the greatest writers are ever those whose feet were planted solidly on the earth regardless of how high up in the clouds their heads might have been.”
-Literature and Society-

“The mind of a poet often performs miracles–a few coarse-grained words, apprehended become bullets and roses.”
- Amado V. Hernandez-
A Poem on Poetry,
trans. by E. San Juan Jr.

“They call us fools! the lowing herd
That never yet rang out a word
Vibrant with light like you and me
Who conjugate infinity!”
- Angela Manalang-Gloria-
In Defense of Poets

Source:http //74.125.153.13 /search?q=cache:Eif6aSb9lS8J:en.wikipilipinas.org/images/1/18/Wikizine_DEC07-web.pdf+misa-wikifilipino&cd=5&hl=tl&ct=clnk&gl=ph&client=firefox-a

Note: If you want to support and promote scholarly publications done by Filipino scholars and writers, check this website (http://www.ejournals.ph).

Objectification of Women

In Philippine setting, men are given priority over women. This set-up is what we call a “patriarchal society”. Even in advertisement, patriarchal system is being reflected and maintained.

Advertisements create stereotypes of women. And based on my own observation, women are seen as an object of desire. Sexual objectification of women has effects on gender relations and society’s attitudes towards men and women’s sexuality. It plays an important role in the inequality of the sexes.

Sexual objectification occurs when a person is seen as a sexual object and reduced to instruments of pleasure for another person. This exploitation of female sexuality in advertising has negative consequences for women.
Images of thin models seen, for example, in TV, films, and magazine advertisements (like FHM and Maxim), appear daily. Moreover, beauty pageants such as “Miss World” and “Miss Universe”, as well as locally organized beauty pageants, teenage girls now define beauty by the shape and size of their bodies with the impression that being skinnier is sexier.

As long as capitalists and imperialists run the lives of our society, women shall never be free from bondage of exploitation and opression. This is absolutely unfair! Though it may sound idealistic, I believe that gender sholud not play
a vital role in any society or serve as a basis for accumulating and obtaining power. Individuals should experience equal rights and opportunities, not because of his/her gender, but because we are human beings.

To further analyze things regarding sexuality and gender issues in our society, please check out these articles found in philippine e-journals (http://www.ejournals.ph):

Wika at Katauhang Babae: Mula Mito Hanggang Panahong Moderno
by Ruth Elynia S. Mabanglo
http://www.ejournals.ph/index.php/malay/article/view/193

The Functional Specification of the Wage- Experience Relationship and Male Wage Inequality in the Philippines: A Decomposition Analysis
by Lawrence B. Dacuycuy
http://www.ejournals.ph/index.php/BER/article/view/25

The Role of Men in Family Planning in the Philippines: An Assessment
by Sam Clark, Jonathan Flavier, Pilar Jimenez, Romeo Lee, Harris Solomon
http://www.ejournals.ph/index.php/dlsu-apssr/article/view/14

Men’s Involvement in Reproductive Health: An Islamic Perspective
by Hamim Ilyas, Sekar Ayu Ariyani, Rachmad Hidayat
http://www.ejournals.ph/index.php/dlsu-apssr/article/view/15

Slips of the Tongue: Speech Errors

Most often than not, speech errors occurred in oral form of communication rather than in written form. In conversation, what matters most to the speaker is to convey the meanings and intentions of his message to the listener. As a result, a speech error is produced. A speech error is a speech pattern that differs from some standard pattern. Speech errors are common among children, who have yet to refine their speech, and can frequently continue into adulthood.

Here are some example of speech errors that I have observed as well as my own explanation as to why it occured:

Ex.1
Utterance (Error): I’ll forgive you because your explanation is unreasonable.
Target: I’ll forgive you because your explanation is reasonable.
Context: Conversation with my friend.
Type of Error: Semantically based substitution errors — antonym substitution or it can be also addition reasonable — unreasonable (morpheme)
Explanation: In the planning of an utterance many concepts would become activated that would not actually appear in the utterance. My friend actually planned to say reasonable but unreasonable appeared in her utterance.

Ex.2
Utterance (Error): I love my dog, it’s a pompitz.
Target: I love my dog, it’s a pomspitz. (Pomeranian+Spitz)
Context: When my younger sister (age 5), excitedly tells something about our pet she used pompitz instead of pomspitz.
Type of Error: Deletion: Pomspitz — pompitz (sound)
Explanation: Various sounds develop at different ages in children. There is a developmental sequence.

Ex.3
Utterance (Error): Ok, stip one skage, I’m in the next level!
Target: Ok, skip one stage, I’m in the next level!
Context: A teenager burst this expression while playing on-line internet games with his friends.
Type of Error: Spoonerism – is an error in speech or deliberate play on words in which corresponding consonants, vowels, or morphemes are switched
Explanation: These are accidental interchanges of sounds between words. This amusing cluster of word-initial transposition errors occurred naturally. Consonants were more frequently transposed than vowels.

Ex.4
Utterance (Error): Hey, stay in the widewalk!
Target: Hey, stay in the sidewalk!
Context: A girl warned her friends while they are strolling.
Type of Error: Anticipation: sidewalk — widewalk
Explanation: Maybe the girl bursted widewalk instead of sidewalk because her friends is in danger so it just slipped in her tongue to her surprise.

Ex.5
Utterance (Error): Please look in the cable of contents to find your topic.
Target: Please look in the table of contents to find your topic.
Context: One of my groupmates (in college) said this in our meeting.
Type of Error: Anticipations: table of contents — cable of contents (sounds)
Explanation: Where an early output item is corrupted by an element belonging to a later one

Ex.6
Utterance (Error): Could you close the window?
Target: Could you open the window?
Context: My mother instructed me to open the window.
Type of Error: Semantically based substitution errors — antonym substitution
Explanation: My mother would certainly have processed the presupposition that the window was open. As a result the concept for open might be active, and because of the spreading activation, the word associated with [it] would become activated, resulting in the slip Could you close, I mean open …..”

Ex.7
Utterance (Error): Is that a coocumber?
Target: Is that a cucumber?
Context: My cousin (age 6) asked me this question.
Type of Error: Deletion: Kyoo-kum-br — koo-kum-br (sound)
Explanation: My cousin because of her age might be confuse with the right pronounciation of the term cucumber that’s why she had a speech error.

On the other hand, there are treatments or ways available to improve speakers’ speech fluency. Try to read “SpellCheF: Spelling Checker and Corrector for Filipino” by Charibeth Cheng, Cedric Paul Alberto, Ian Anthony Chan, and Vazir Joshua Querol. You can download this article at this website (http://ejournals.ph/index.php/JRSCE).

Note: Read also about speech errors and its type to further expand you knowledge regarding the topic that I presented to you.

Sikolohiya ng Wikang Filipino

Tinataglay o dinadala ng wikang Filipino ang sikolohiya ng mismong gumagamit nito, ang mga Filipino. Sa kasalukuyan, kinikilala ang Sikolohiya bilang isang agham na nagsusuri sa pag-uugali at kamalayan ng tao. Ito rin ang siyentipikong pag-aaral ng pag-iisip ng tao at fungsiyon nito lalo na iyong nakakaapekto sa kilos; mental na katangian o aktitud ng isang tao o pangkat. Kaugnay nito, batay na rin sa naibigay na depinisyon ng sikolohiya, ang Sikolohiya ng Wikang Filipino ay ang pag-aaral sa karanasan, kaisipan at oryentasyong Pilipino, ito ang Sikolohiyang Pilipino.

Dahil sa walang sikolohiyang hindi bunga ng partikular na kultura, ang sikolohiyang nilinang sa ibang bansa ay hindi ang sikolohiyang naangkop para sa iba pang bansa. Kung gayon, mayroong sikolohiya ang mga Filipino na mamalas sa kultura at gayon din sa wika nito, ang Wikang Filipino. Ang panimulang pagsusuri ni Enriquez sa Sikolohiyang Pilipino batay sa kultura at wika ng mga Filipino ang siyang nagbunsod upang matukoy na ang sikolohiya ay tungkol sa kamalayan (tumutukoy sa damdami’t kaalamang nararanasan), sa ulirat (pakiramdam), sa isip (kaalaman at pagkaunawa), sa diwa (ugali, kilos o asal) at kaluluwa (daan upang pag-aralan ang budhi ng tao). Kung kaya matutukoy na mayroon ngang sikolohiya ang Wikang Filipino sapagkat mamalas ang mga elementong nabanggit ni Enriquez sa wikang ginagamit ng mga Filipino, na nagpapakita ng kasaklawan nito.

Sapagkat lubhang pinapahalagahan ang interaksyon o pakikipagkapwa-tao sa pamumuhay o sikolohiya ng mga Filipino, kinakailangan nila ang wika upang magsagawa ng komunikasyon, maging ito ay berbal o di-berbal na pamamaraan. Mainam na ilahad ang ilang halimbawa na magpapakita ng manipestasyon na mayroon ngang sariling sikolohiya ang wikang Filipino, na masasabing Pinoy na Pinoy ang dating. Umpisahan natin sa berbal na komunikasyon, sa puntong ito, isang katangian ng mga Filipino ang pagiging magalang, pagpapahalaga sa kapwa lalo na sa mga nakakatanda. Makikita ito sa paggamit ng “po” at “opo” tulad ng Saan po ang lakad ninyo?, Ano po ang kailangan ninyo?. Bata pa lamang ay tinuturuan na tayo ng ating mga magulang na  gumamit ng po at opo bilang pagbibigay galang sa mga nakakatanda. Isa ito sa mga katangian ng ating wika na nagpapaiba mula sa iba pang bansa. Dahil mahalaga para sa mga Filipino ang paggalang, mayroon ding tinatawag na pasintabi bilang pagpapaalam sa pagdaan sa lugar na pag-aari ng iba upang hindi makaperwisyo ng kapwa at ng di masamain ang iyong pagdaan. Nagsasabi tayo ng “Makikiraan lang ho.” upang igalang ang karapatang magmay-ari ng kapwa. Usong-uso lalo na sa mga probinsya ang pagbigkas ng pasintabi kapag dumaraan sa nuno ng punso. Ito ay ang paggalang o paniniwala na mayroong mga elemento sa kalikasan na makapangyarihan kaysa tao. Maaaring nauugat ito sa pagiging animistikong paniniwala ng mga katutubong Pilipino, pagsamba at pagpapahalaga sa kalikasan na itinuturing nilang diyos o makapangyarihan.

Tunay na lutang na lutang na may sikolohiya ang wika nating mga Filipino sa mga oral na tradisyon at panitikan. Makikita sa mga bugtong, salawikain, awit, tula, alamat at epiko ang mga pagpapahalaga ng mga Filipino. Sa bugtong, salawikain at awit, makikita dito ang  katangiang pagiging malikhain ng mga Filipino kung saan ang isang bagay na nakikita niya sa kanyang paligid ay nagagawan niya ng talinghaga at simbolismo upang maipakita ang katangian ng bagay na tinutukoy nito sa realidad na may layon na mangaral sa buhay, magpasaya, o manlibang sa kanyang kapwa. Gayundin naman ang mga epiko at alamat kung saan itinatanghal ang mga pagpapahalagang taglay ng mga Filipino tulad ng pagkakaroon ng malapit na relasyon sa pamilya, matapang, pakikiisa, pagmamahal sa bayan at marami pang iba tulad ng Biag ni Lam-ang, isang epiko. Bukod dito, sa mga katutubong panitikan, mababakas ang kultura ng mga Filipino.

Sa pagbibiro, bagamat meron din namang nagaganap na pagbibiruan sa ibang mga bansa, naiiba naman ang layon ng pagbibiro dito sa Pilipinas. Bukod sa ang paksa naman talaga ng mga biro dito sa Pilipinas ay karaniwang nagpapakita ng kultura mayroon ang Pilipinas, isang mahalagang dahilan ng pagbibiro sa Pilipinas ay upang magsilbi itong coping mechanism ng mga Pilipino sa oras na mahirap ang kanyang sitwasyon o may problema. Dito makikita na ginagamit ang pagbibiro upang magdamayan ang mga Filipino sa oras na kailangan upang hindi gaanong maging mabigat ang impak ng mga problema sa kanilang buhay. Sa pagmumura naman, isa itong pagsasabi ng masasakit na salita upang ibaba ang halaga ng isang tao. Kung mapapansin ang mga salitang mura sa wikang Filipino ay may kaugnayan sa seks at pagkawalang-gaalang sa ina (tulad ng putangina). Sa lipunan kasi na sobra ang pagpapahalaga sa pamilya lalo na sa ina, ang paggamit nito sa mura ay lubhang makapagpapasakit sa damdamin kung sino man ang pinatutungkulan nito.

Isa pang magandang patunay na may partikular na sikolohiya ang wikang Filipino na mauunawaan lamang ng mga Filipino ay ang kawalan ng katumbas ng pagsasalin ng mga terminong Filipino sa ibang wika tulad ng Ingles. Ang kawalan nito ng katumbas sa ibang wika ay nangangahulugan na katangi-tangi ang salita o wikang iyon sa bansang pinagmulan nito at dinadala nito ang kultura at sikolohiya ng lipunang pinagmulan nito. Halimbawa, sa Bulacan ay mayroong Singkaban Festival na nagaganap taun-taon. Ang salitang Singkaban ay tumutukoy sa arkong kawayan na inilalagay tuwing may kapistahang nagaganap. Sapagkat ito ay bahagi ng tradisyon o ng sikolohiya ng mga Filipino, tanging ang mga Filipino lamang ang makapagbibigay nito ng kahulugan. Ang salitang Singkaban ay walang katumbas sa ibang mga wika sapagkat hindi ito bahagi o abot ng kanilang sikolohiya. Ang mga tradisyon at kaugaliang Pilipino ang mga halimbawa kung saan mahirap matumbasan sa ibang wika ang mga terminong ginagamit dito sapagkat ang sikolohiya ng mismong Filipino ay nakapaloob din sa wika nito. Magandang halimbawa din ang konsepto ng rice sa Pilipinas, maraming katawagan ito sa atin tulad ng palay, bigas, kanin, tutong, samantalang sa Amerika ang tawag lamang nila dito ay rice. Sapagkat pangunahing pagkain ng mga Filipino ang bigas, marami silang katawagan dito.

Ang yupemismo sa lenggwahe ng mga Pinoy ay isang pag-aangkop sa mga sitwasyong kailangang iwasan. Halimbawa nito, kapag mayroong nakikiusap sa atin sa halip na sabihin nating hindi, sinasabi natin na siguro, depende, ewan ko, pag-iisipan ko sapagkat ayaw nating mapahiya ang taong nakikiusap sa atin. Sa ganitong paraan, naipakikita sa mga simpleng salitang ito ang lubhang pagpapahalaga sa kapwa.ng mga Filipino. Ginagamit din ang yupemistikong salita upang pag-iwas na makasakit ng loob. Bilang pagbati sa isang kakilala na pumapayat, sasabihin natin na “lalo ka yatang sumeseksi ngayon” o kaya naman sasabihan na “malusog ka ngayon” para sa mga tumataba. Ito’y sa paniniwalang mas mabuting gamitin ang mga salitang positibo o kaya’y nagpapakita ng concern o pagmamalasakit kaysa diretsang pagsasabi na tila isang pagpuna. Ang salitang bawal o taboo ay napapalitan ng mga yupemistiko tulad ng dibdib sa halip na suso, bulaklak sa halip na ari ng babae, pokpok sa halip na puta, at marami pang iba. Ginagawa ito sapagkat hindi diretsang masabi dahil nakahihiyang gamitin at malakas ang dating. May mga pananaw na nag paggamit ng yupemistiko ay panloloko, panlilinlang, pagsisinungaling o pag-iwas man ito ngunit para sa mga Filipino ito ay isang pangangailangang sikolohikal upang maging maayos at walang gusot ang relasyon sa komunidad at pagpapahalaga sa  damdamin ng kapwa.

Sa mga di-berbal na pamamaraan na  ginagamit ng mga Filipino sa kanilang komunikasyon, kakakitaan din ito ng kakanyahan sa sikolohiya na tanging ang mga Filipino lamang syang gumagawa at makakaunawa. Ang pagmamano, ay isang kaugalian ng pagbibigay-galang sa mga nakatatanda. Bata pa lamang ay tinuturuan na ng kanilang mga magulang nang sa gayon ay masanay ang bata na magbigay galang sa mga nakatatanda. Isa pang yunik o katangi-tangi sa di-berbal na komunikasyon ng mga Filipino na kapag nagtuturo ng direksyon ay iminumuwestra pa o kaya ay ininguguso o itinuturo bukod sa pagsasabi pa g direksyon. Ito marahil ay tanda din ng pagmamalasakit ng mga Filipino sa kanyang kapwa. Upang maging tiyak sa kanyang sinasabi na simpleng kanan o kaliwa (kung saan maaring mapagpalit ang dalawa dahil sa pagkalito), mas mainam na gamitin na ang pagtuturo gamit ang nguso o kamay upang hindi magkaroon ng kalituhan sa parte ng binibigyan ng direksyon at gayundin sa nagbibigay ng direksyon upang makatiyak siya sa kanyang sinasabi at di maligaw ang nagtatanong.

Pagdating sa espasyo, naiiba din ang konsepto ng mga Filipino. Mas intimate o personal ang kanilang konsepto ng espasyo na taliwas sa ibang bansa tulad ng Amerika na malalaking espasyo ang kailangan ng isang indibidwal. Dito lang yata sa Pilipinas, uso ang siksikang dyip, bus, LRT o MRT. Handa na makisiksik ang mga Filipino sapagkat alam nila na ang bawat isa ay may kani-kaniyang lakad at mahalaga na hindi mahuli sa kani-kanilang lakad ang bawat isa. Maging ang mga upuan sa klasrum ay lapit-lapit, mainam ito upang maging malapit sa isa’t isa ang mga mag-aaral. Sa Amerika, masyadong malalaki ang agwat ng silya ng mga mag-aaral sapagkat mas namamayani ang indibidwalismo sa kanila.

Ang mga pagtapik at paghipo sa mga Filipino ay isang mahalagang akto ng pakikipag-kapwa. Sa gitna ng mga kalamidad, ang isang tapik at akbay sa balikat ay sapat na upang mapanatag ang isang tao. Ang mga simpleng gestures na ito ay tanda ng pagmamalasakit, pagdamay at pagsalo o pagsuporta sa naturang indibidwal.

Sa kabuuan, batay sa mga ibinigay na halimbawa, masasabi ko na mayroon talagang partikular na sikolohiya ang wikang Filipino. Kahit na mangibang bansa pa ang isang Filipino at makatagpo ng kapwa niya Filipino doon ay natitiyak ko na magkakaroon sila ng ugnayan at magkakaunawaan sila sapagkat tinataglay ng wikang Filipino ang sikolohiya ng mga Filipino na tanging Filipino lamang ang makauunawa. Ang partikular na sikolohiya ng wikang Filipino ay yaong wika na nagpapahalaga sa pakikipagkapwa-tao, may katangiang malikhain, may pagpapahalaga sa damdamin ng kapwa at pagpapahalaga maging sa kalikasan. Nakapaloob din sa wika ang kultura at tradisyon ng mga Filipino na siyang nagdadala ng partikular na sikolohiya ng mga Filipino na mamamalas sa wikang Filipino.

Kaugnay ng aking inilahad na sanaysay makabubuti rin kung susubukang bisitahin ang “Ang Malay”, isang dyornal na multi-disiplinari sa Filipino sa http://ejournals.ph/index.php/malay na nililimbag ng Kolehiyo ng Malalayang Sining para sa Pamantasang De La Salle. Tinatampok sa dyornal na ito ang iba’t ibang kaisipan at kaalaman mula sa iba’t ibang disiplina.

Isang Pumpon ng mga Salita

Kung Ang Tula ay Isa Lamang

ni Jesus Manuel Santiago (1976)

 

Kung ang tula ay isa lamang

pumpon ng mga salita,

nanaisin ko pang ako’y bigyan

ng isang taling kangkong

dili kaya’y isang bungkos

ng mga talbos ng kamote

na pinulpol sa kung aling pusalian

o inumit sa bilao

ng kung sinong manggugulay,

pagkat ako’y nagugutom

at ang bituka’y walang ilong,

walang mata.

Malaon nang pinamanhid

ng dalita ang panlasa

kaya huwag,

mga pinagpipitaganang makata

ng bayan ko,

huwag ninyo akong alukin ng mga taludtod

kung ang tula ay isa lamang

pumpon ng mga salita.

 

 

Ang tulang “Kung ang Tula ay Isa Lamang” ni Jesus Manuel Santiago ang tulang nagpapukaw sa malaya kong isip. Hindi ko mawari ang kahulugan nito noong  una ko itong nabasa noong hayskul ako. Sa pagdaan ng panahon, naisip ko na ang isang tula ay maaari ring bumaklas sa namamayaning sistema. Ang tula ay hindi lamang binubuo ng mga taludtod na may sukat at tugma. Gaya ng nakasanayan natin sa tradisyunal na anyo ng tula. Ito ay maaaring maging malaya, maaaring umalpas at kumawala sa namamayaning sistema  ng ating lipunan.

Hindi lamang isang kalipunan ng mga magaganda at malalalim na salita ang dapat maging kwalipikasyon upang maituring na maganda at kahanga-hanga ang isang tula. Totoong ang tula o anumang  uri  ng panitikan ay balot ng hiwaga at talinghaga. Ngunit ang mga salitang ito kung walang pinatutunguhan at walang pinatutungkulan ay mawawalan ng saysay.

Mas mainam kung ang panitikan ay may silbi sa lipunang nagluwal dito. Mahalagang nakapaloob sa anumang uri ng panitikan ang mga isyung panlipunan at realidad ng buhay na nagaganap at nararanasan ng nilalang. Ang makata ay dapat maging makatarungan, walang kinikilangan. Ngunit ito’y tila napakaimposible. Bago mailathala ang anumang sulatin sa mainstream, ito’y dumaan muna sa mapanuring mata ng mga naghaharing uri sa lipunan. Ang anumang subersiyon o pagbaklas sa namamayaning sistema ay hindi naphihintulutan. Kaya ang resulta sa bandang huli, tinig lamang  na  “mula sa itaas”  ang naririnig natin sa panitikan.

Ang ibig sabihin ko rito ng tinig na  “mula sa itaas”  ay ang namamayaning uri sa ating lipunan gaya ng mayayaman, pulitiko, mga lalaki, at kapitalista. Sila lamang ang may gahum sa ating lipunan. Ang pangyayaring ito ay lubos na nakababagabag. Ang ideolohiya ng nakatataas na uri ay patuloy na ipinatatanggap sa atin nang hindi natin namamalayan sa anyo ng panitikan.

Tungkulin ng ating mga makata ang bigyan ng boses ang mga “tinig mula sa ibaba”. Kabilang ito ng mga mardyinalisadong grupo gaya ng mga babae, may kapansanan, mahihirap, pangkat etniko, lesbiyana, bakla, at iba pa. Ang kanilang tinig ay naisasantabi. Ang isyung kanilang kinakaharap ay hindi binibigyan ng pansin. Ang kanilang interes at karapatan ay patuloy na tinatapakan ng mga naghaharing uri. Kailangang magkaroon sila ng boses sa panitikan. At ito’y pasisimulan ng makata. Kaya mahalagang tungkulin ang ginagampanan ng isang makata o manunulat sa pagbabago ng ating lipunan.

Tama si Jesus Manuel Santiago, mabuti pang kumain na lamang ng talbos ng kamote sa pusalian para maibsan ang gutom na nararamdaman kaysa tanggapin ang tula na pulos pumpon lamang ng mga salita.

 

Pandesal at Tanaga

Ganap na ika 4:30 ng umaga, kahit na anong panghalina ng aking higaan ay kinailangan kong mag-unat-unat at gumayak upang hindi mahuli sa pagpasok sa opisina. Ang sarap sanang mamaluktot sa higaan ngunit kailangang magsikhay, ito na ang pilosopiya ko. Di na tulad ng dati, noong  nasa kolehiyo pa ako. Ibang-iba ang set-ap, ngayon bawat sandali’y mahalaga, bawat minuto’y ginto.
Ang lamig ng simoy ng hangin, tunay ngang nalalapit na ang Kapaskuhan. Ang tubig ay tila nagyeyelo. Ang pagsayad ng tubig sa aking katawan ay tila isang sakripisyo. Pag-ibis ko ng bahay di ko na nakuhang mag-almusal kaya naman tinangay ko na lang ang ilang pirasong pandesal para kainin ko sa aking biyahe. Bigla ko tuloy naalala ang ginawa kong isang tanaga dati.

Narito ang tanaga:

Nausal sa Pagsikat

 

Tumindig at umunat
Ang araw ay sumikat
Sa tinapay kumagat
Nausal ay salamat.

Ano nga ba ang tanaga? Ang tanaga ay isang maikling katutubong Tula na naglalaman ng  aral at payak na pilosopiyang karaniwang ginagamit ng matatanda sa pagpapagunita sa mga kabataan.
Ang estruktura nito ay binubuo ng apat na taludtod at pintong pantig kada taludtod. Bagama’t maikli, tunay na naglalaman pa rin ito ng hiwaga.

Daan sa Kaunlaran

Paunawa: Ang proyektong ito ay sa pangunguna ni Ginoo o Ginang
Trapik,bawat sandali’y mahalaga.
Paunawa: Para sa inyong kaligtasan, mag-ingat sa bumabagsak na debris
Kahit anong aga sa pag-unat, habul-habol pa rin ang hininga sa pagmamadali.
Kailangang magsikhay, kung hindi’y sikmura’y di malalamnan.

Inamag na ang proyekto, ilang taon na ang lumipas
Padurugtong ng daang-bakal, bakit nga ba parating nauudlot?
Ilang bagyo na ang rumagasa sa bayan, ilang eleksiyon pa ang palalampasin?
Caloocan to Subic, di pa man nabubuhay tila kalansay na lamang ang masisilayan.

Pagtungo sa lungsod,ang pisi mo’y lalo pang hinahamon.
trapik na naman kahit nariyan na ang daang-bakal.
Wala na ba talagang pag-asa? Kailan pa maisasaayos ang sistema?
Paunawa: Magtiis, Ito’y daan sa kaunlaran, wika nga.
Ang siyang paulit-ulit na pinangangalandakan sa karatula.